महोत्तरीमा मात्र १४ हजार ७३२ हेक्टर क्षेत्रफल चुरे क्षेत्रमा पर्दछ । यो क्षेत्रफल अधिकांश जिल्लाको उत्तरी क्षेत्र बर्दिवास नगरपालिकामा पर्छ । वन क्षेत्रसमेत अथाह रहेको यही पालिकामा नै दोहन उत्खनन भयावह बन्दै गएको विभिन्न तथ्यांकले देखाएको छ । तर, वन तथा वातावरण मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार आर्थिक वर्ष २०८१÷०८२ मा मात्र मधेस प्रदेशमा ५ हजार ६९२ हेक्टर वन अतिक्रमणमा परेको पाइएको छ । महोत्तरीमा मात्र ३२९.८० हेक्टर क्षेत्रफल अतिक्रमणमा परेको हो ।

यतिसम्मकी जिल्लामा मन्त्री र अभियन्ताको नाममा समेत वन अतिक्रमण गरेर बस्ती निर्माण भइरहेको सामुदायिक वनहरूले जनाएका छन् । सामुदायिक वनको नक्सा भएको ठाउँसमेत रहेको बर्दिवासकै १६ बिघामा वन फडानी गरेर बस्ती विकास भएको देखिन्छ ।

सार्वजनिक वन क्षेत्रहरू क्रसरमाफियाको निशानामा

केहीदिनअघि मात्र बर्दिवासको बिजलपुरामा भयावह रूपमा नदीजन्य पदार्थ उत्खनन भयो । वृक्षारोपण गरिएको बिघौबिघा जग्गा क्षतविक्षत बनाइयो । रातारात ५०औँ लाख बराबरको उत्खनन गरेर नदीजन्य पदार्थ तस्करी गरिएको पाइएको छ ।

तस्करीमा संग्लनहरूको पहिचान पनि भयो, तर अहिलेसम्म उक्त घटनाको छानबिन हुन सकेको छैन । जिल्ला वन कार्यालयले स्थलगत अध्ययन गरेर प्रतिवेदन बनाएता पनि सरोकारवालाहरूले अझै मुद्दा प्रक्रिया अगाडि बढाउन नसक्नुले उत्खननलाई प्रोत्साहन गरेको पुष्टि गरेको छ ।

जिल्ला समन्वय समितिका सभापति सुमनलाल कर्णले रातारात लाखौँ क्षति गर्नेहरूलाई कारबाही गर्न वनलाई निर्देशन दिएको बताए । यो त एउटा उदाहरण मात्र हो, जिल्लाको गौशाला र बर्दिवासमा हुने यस्ता दोहन निक्कै भयावह खालका छन् ।बर्दिवासकै रम्तेलडाँडामा भएको वन फडानी र रातारात लालपुर्जा बनाएर वन क्षेत्रलाई आफ्नो नाममा बनाएर लालपुर्जा बनाएको घटना अझै सेलाएको छैन । विकासका नाममा नगरप्रमुख, वडाध्यक्षलगायतले समेत अवैधानिक दोहनलाई प्रोत्साहन गरेको देखिन्छ । वडामा भएका विकासमा समेत क्रसर उद्योगबाट खरिद गर्नेभन्दा पनि सिधा नदीबाट दोहन गरेर ल्याउने गरेको स्थानीयहरू बताउँछन् ।

स्थानीयले नै रुख काटेको पहिचान गरेका छौँ ः विनय झा, अध्यक्ष, टुटेश्वर साझेदारी वन उपभोक्ता समिति

रुख काट्ने कतिपय मानिसलाई हामीले पहिचान गरिसकेका छौँ । एक नाम थाहा नभए पनि मैले १ व्यक्तिको हुलिया सुरक्षा निकायलाई भनिसकेको छु । हाम्रै समितिका केही साथीको सग्लनतासमेत हुन सक्छ हामी पनि आफ्नो तर्फबाट अनुसन्धान गरिरहेका छौँ । केही पक्राउ परिसके अब केही पक्राउ पर्नेवाला छन् । उनीहरूको बयानका आधारमा थप अनुसन्धान अघि बढ्नेछ । जेनजी आन्दोलनको मौकामा जुन हर्कत भएको छ, त्यो निक्कै दुःखद् हो ।

प्रारम्भिक अनुसन्धान अगाडि बढाइएको छ ः अजय मिश्र, जिल्ला वन अधिकृत

साझेदारी वनका २१६ रुख काटिएको छ । सडक पूर्णरूपमा अवरुद्व छ । वर्षौं पुराना रुख मात्र काटिएको छैन, बढ्दै गरेका विरुवाहरू पनि ध्वस्त बनाइएको छ । कसले के गर्न सक्छ र ? भन्ने चुनौती दिँदै जुन ढंगले जुन अपराध गरिएको छ, त्यो अत्यन्तै दुःखद् छ । स्थानीयहरूको नै मिलोमतोमा उक्त विध्वंश मच्चाइएको भन्ने हामीले निष्कर्ष निकालेका छौँ । हामीसँगै प्रदेश वन निर्देशनालयका प्रतिनिधि, जिल्ला सुरक्षा संयन्त्र, समन्वय समिति र प्रमुख जिल्ला अधिकारीसहित उक्त क्षेत्रको स्थलगत अनुगमन गरिसकेका छौँ । पारम्भिक अनुसन्धान अगाडि बढाइएको छ ।
न्यूज साभार ः विशाल बस्नेत