आमाले कालो कसौँडीबाट एक चोइली पहेँलो मकैको आटो पस्किदिनुहुन्थ्यो ।
अनि ५ माने ठेकीमा राखेको बकेर्नो भैँसीको अमिलो मोहि एक बटुको दिएपछि,
आँटिको लठ्ठामा झुड्याएको त्यो कालो धैँसोले भरिएको मकैको झोतली
झिकेर मकै उगार्नुहुन्थयो ।

त्यसपछि अगेनामाथिको त्यो कालो हाँडि झिकेर,
“झिन्द्रिङ् झिन्द्रिङ्” मकै भुटेर
सिकुवाको एक कुनामा गाढेको
झाँतोमा हाँतो “ठ्वाँइ ठ्वाँइ” ठोक्दै “वाँइ वाँइ” बनाउदै
सातु पिसिदिनुहुन्थ्यो ।

म ढ्याउव डकार्दै जुठ्याल्नोमा चुठ्न निस्किदा,
आमाले त्यो सातुमा मदुसको कुनामा मकैको खोयाले बिर्को लगाएको
५ मुठे गौवाबाट २ थुर्मि खुदो निकालि सातुमा मोलिदिनु हुन्थ्यो,
र पुरानो कमिजको टालोमा “आज अलि थोरै भओ है कान्छा !”
भन्दै पोको पारिदिनुहुन्थ्यो ।

म पिँढीमा राखेको आँसि, खुर्पेटो र नाम्लो ढाडमा बाँध्थे ।
गोठको तारे र कालेलाइ फुकाउँथे,
अनि दुबैको पिठ्युँमा ढ्याप्प ढाप लगाउदै “ल हिड है खेतितर”
भनेपछि ऊनिहरु पनि बुझे झै गरेर अगाडि बाटो लाग्थे ।

म एउटा काँधमा हलो र अर्को काँधमा जुवा राख्थे ।
त्यै जुवाको टुप्पोमा सातुको पोको बाध्थे, र बेसिको खेतमा झर्थे ।

बाउसे र रोपारा भन्दा एकपाइलो पहिल्यै पुगेर मेलो बनाउँथे,
बाउसेहरु बाउसो गर्नमै र रोपाराहरु रोप्नमै ब्यस्त हुन्थे ।
अनि म भने दिनैभरि काले र तारेसँगै
“ह…ह काले कुना लेबा र छेउ लेबा तारे” भन्दा भन्दै
दिन कतिबेला बितिजान्थ्यो पत्तै पाँउदैनथे ।

जब मेलो सकेपछि उपल्लो गराको आलिमा उभिएर
दिनभरिको मेहनत र मेलो देख्दा मुहारमा निस्कियको मन्द मुस्कान र सन्तुष्टिले
थकानको रत्तिभर महसुस नै हुदैनथ्यो ।

तर अपसोच !
अहिले भने म त्यहि खेतबारि, पाखो,पखेरोमा बनमारा र झाडी उमारेर
बिगतका यादहरुलाई ताजा बनाई मानसपटलमा डुलाउदै,
त्यहि खरबारीको घाँस काटेर अनि भकारो सोहोरेर हुर्केका यि हात, र यि औलाहरु
आज टेबलमाथिको निर्दोष कम्प्युटरको कि बोर्डमा
काचकाच र कुचकुच गर्नमा सिमित छन् ।।